6h30 sáng, ông Chu (52 tuổi) thức dậy như thường lệ, uống vài ngụm trà đặc để qua đêm rồi hút thuốc "lấy lại tinh thần". Ba tháng sau, trong đợt khám sức khỏe định kỳ tại cơ quan, kết quả cho thấy men gan tăng, có dấu hiệu gan nhiễm mỡ nhẹ. Ông bất ngờ vì bản thân không uống rượu thường xuyên.

Bác sĩ cho biết, không chỉ rượu bia, những thói quen ngay sau khi thức dậy cũng có thể khiến gan phải làm việc quá tải - đặc biệt ở nam giới có lối sống thiếu điều độ.

Thực tế, không chỉ rượu bia mới gây hại cho gan. Là cơ quan chuyển hóa lớn nhất của cơ thể, gan đảm nhiệm quá trình thải độc, chuyển hóa đường - mỡ và tổng hợp mật trong suốt ban đêm. Khi vừa thức dậy, cơ thể vẫn đang trong giai đoạn chuyển từ "chế độ ban đêm" sang "chế độ ban ngày". Ở thời điểm này, nếu tiếp tục tạo thêm các kích thích, sự cân bằng chuyển hóa vốn rất dễ bị phá vỡ.

Theo các chuyên gia sức khỏe, đối với đàn ông không uống rượu, hai thói quen dưới đây dễ gây hại gan, làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ:

Uống trà đặc hoặc cà phê khi bụng đói

Vào buổi sáng sớm, khi dạ dày - ruột và hệ thần kinh giao cảm còn nhạy cảm, việc nạp nhiều caffeine từ trà đặc hay cà phê sẽ kích thích tiết axit dạ dày, làm rối loạn nhịp ăn uống. Với một số người, điều này dẫn đến việc bỏ bữa sáng hoặc ăn không đủ, lâu dần hình thành thói quen "căng thẳng buổi sáng - ăn bù buổi trưa", gián tiếp làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.

Nghiên cứu cho thấy mỡ nội tạng có mối liên hệ chặt chẽ với bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD), trong đó chế độ ăn uống thất thường là một yếu tố quan trọng. Trên thực tế, trà hay cà phê không "có hại", mà chính việc uống khi đói, quá đặc và quá nhiều mới là nguyên nhân gây tổn thương gan.

Hút thuốc ngay sau khi thức dậy

Nhiều đàn ông coi "điếu thuốc đầu ngày" là cách để giúp tinh thần tỉnh táo, bắt đầu ngày mới. Tuy nhiên, thời điểm khi vừa ngủ dậy, chức năng làm sạch của đường hô hấp chưa vận hành tối ưu, khiến các chất độc trong khói thuốc dễ đi vào cơ thể hơn. Các sản phẩm chuyển hóa từ thuốc lá cần gan xử lý, việc tích lũy lâu dài sẽ làm tăng stress oxy hóa và phản ứng viêm.

Nhiều nghiên cứu dịch tễ học cũng chỉ ra mối liên hệ giữa hút thuốc với nguy cơ gan nhiễm mỡ và xơ hóa gan, đặc biệt khi kết hợp với uống rượu hoặc chế độ ăn nhiều chất béo. Điều đó có nghĩa: ngay cả khi không uống nhiều rượu, thói quen hút thuốc buổi sáng kết hợp thức khuya, ăn nhiều dầu mỡ vẫn có thể âm thầm đẩy gan vào tình trạng tổn thương.

Bỏ qua

Một số "dấu hiệu sớm" gan bị tổn thương

Men gan tăng nhẹ

Chẳng hạn, chỉ số ALT, AST dao động quanh ngưỡng trên của mức bình thường, nhiều người không có triệu chứng nên chủ quan bỏ qua. Tuy nhiên, do gan có khả năng bù trừ tốt, khi xuất hiện biểu hiện rõ rệt thì bệnh thường đã tiến triển. Với nam giới, nếu đi kèm béo bụng hoặc triglycerid tăng cao, càng cần được lưu ý.

Đắng miệng khi thức dậy

Dấu hiệu này không đồng nghĩa với việc mắc bệnh gan, nhưng có thể cho thấy nhịp sinh hoạt và chuyển hóa của cơ thể đang bị xáo trộn. Tình trạng thiếu ngủ kéo dài cùng các thói quen kích thích ngay sau khi thức dậy có thể làm giảm độ nhạy insulin, ảnh hưởng đến chuyển hóa chất béo và từ đó gia tăng gánh nặng cho gan.

Bụng dần to lên

Tỷ lệ phát hiện gan nhiễm mỡ ở người trưởng thành thừa cân, béo phì và có rối loạn chuyển hóa đang có xu hướng gia tăng. Vòng eo càng lớn thường đồng nghĩa với lượng mỡ nội tạng càng cao, trong khi mỡ nội tạng có mối liên hệ chặt chẽ với tình trạng tích tụ mỡ trong gan. Nói cách khác, khi bụng bắt đầu to ra, gan rất có thể đã phát đi tín hiệu cảnh báo.

Hướng Dương (Theo Sohu)